Democratie

      Reacties uitgeschakeld voor Democratie

pericles_pio-clementino_inv269_n3Debatteren is nog ouder dan de weg naar Rome. In het Oude Griekenland deden ze niets liever, bijvoorbeeld over de vraag wat de beste regeringsvorm is. Moet iedereen meebeslissen, of alleen mensen die daartoe in staat geacht worden? En wie is daar dan toe in staat? Alleen rijke mensen, of ook de plattelandsbewoners? Of levert al die inspraak alleen maar narigheid op en is het beter als één persoon de leiding neemt? Maar hoe voorkom je dan dat deze man teveel macht krijgt?

Zo’n 2500 jaar later worstelen we nog steeds met dezelfde issues. Nee, we debatteren niet meer over de beste regeringsvorm. We zijn het al jaren met elkaar eens dat democratie het antwoord is op alle vragen, en zo niet, dan toch. Maar de andere vragen blijven nog altijd onbeantwoord. Hoe groot moet ‘de meerderheid’ zijn? Wanneer is een opkomst groot genoeg? Wat betekent het antwoord van de kiezer? Vooral die laatste vraag blijkt lastig.

Als je de Nederlandse kiezer vraagt of hij voor of tegen een handelsverdrag met Oekraïne is, en hij stemt tegen, is dat dan een nee tegen het handelsverdrag? Of is dat een nee tegen Europa? Blijkbaar levert een simpele referendumvraag een heel ingewikkeld antwoord op. Want onze minister-president is druk aan het onderhandelen in Brussel en vraagt steun aan de Tweede Kamer om toch het verdrag te steunen. Want ja, die uitslag… dat was geen nee tegen Oekraïne, dat was een nee tegen Europa, en bovendien begreep de kiezer toch helemaal niet waar het over ging?

Als je de Engelse kiezer vraagt of hij wel of niet in Europa wil blijven, en hij stemt tegen, dan heeft hij daar de volgende ochtend spijt van. Want het was niet de bedoeling om Europa te verlaten, het was de bedoeling om een signaal af te geven. Het was nooit de bedoeling dat het nee-kamp zou winnen. Weer een simpele vraag met een heel ingewikkeld antwoord.

Als je de Amerikaanse kiezer vraagt wie zijn nieuwe president moet worden, dan gaat het om een simpele vraag met een simpel antwoord in een ingewikkeld systeem. Zo kan het gebeuren dat de Republikeinse presidentskandidaat niet gesteund wordt door de Republikeinse partij en dat degene die in absolute aantallen de meeste stemmen krijgt, toch niet de verkiezingen wint. En dat degene die wint, uitspraken heeft gedaan waarvoor een Nederlandse politicus met een veel minder hoge functie zich op dit moment moet verantwoorden voor de rechtbank.

De Atheners waren niet perfect in hun democratie. Vrouwen, slaven en buitenlanders mochten niet stemmen. Maar ik denk dat Perikles zich in zijn graf zou omdraaien als hij zou horen wat er onder het mom van democratie allemaal gaande is op dit moment.