Presupposities

      2 Reacties op Presupposities

Over vooroordelen zijn we het meestal wel met elkaar eens: we hebben ze allemaal wel eens, maar we zouden ze niet moeten hebben. Toch is het zo dat we elke dag een heleboel dingen vooronderstellen als we met elkaar praten. Anders zou communicatie nauwelijks mogelijk zijn. Kijk maar eens mee.

‘Mag ik de hagelslag?’
‘Alweer? Doe nou maar eens iets anders op je brood.’

Er zijn een heleboel soorten vooronderstellingen, oftewel presupposities. Het lijken open deuren, maar toch vullen we al die dingen moeiteloos in. In dit korte gesprekje hierboven zitten er een heleboel:

  • Er bestaat hagelslag.
  • De vrager kan niet zelf bij de hagelslag.
  • De vrager heeft al eerder om de hagelslag gevraagd (de vrager heeft al eerder hagelslag op zijn brood gedaan).
  • De vrager heeft brood.
  • De aangever heeft een negatieve mening over hagelslag.
  • De aangever is ‘de baas’ over de vrager (waarschijnlijk een ouder/verzorger).
  • Er is nog ander beleg behalve hagelslag.

Met onze kennis van de wereld en taalgebruikssituaties kunnen we ook moeiteloos afleiden dat bovenstaande korte scene waarschijnlijk plaatsvindt aan een eettafel tijdens het ontbijt of de lunch. Toch staat dat er allemaal écht niet in en wordt dat ook niet verondersteld.

Sommige presupposities zijn zo eenvoudig dat iedereen die begrijpt. Andere presupposities zijn iets lastiger te volgen voor mensen die uit een andere omgeving komen of mensen met een vorm van autisme. Als je teveel verondersteld, loop je kans op miscommunicatie. Toch kunnen we niet zonder. Je moet er toch niet aan denken dat bovenstaande gesprekje er zo uit zou zien:

‘Er is hagelslag. Daar kan ik niet zelf bij. Mag ik de hagelslag?’
‘Je hebt al eerder om de hagelslag gevraagd. Je hebt al een boterham met hagelslag op. Ik vind hagelslag niet zo gezond. Ik heb daar iets over te zeggen, want als moeder moet ik ervoor zorgen dat jij gezond eet. Er is ook ander beleg mogelijk. Jij hebt brood. Doe daar dit keer maar iets anders op.’

Wellicht heb jij nog andere pressupposities ontdekt. Dat is heel goed mogelijk, want ze zitten zo verankerd in onze communicatie, dat we ons er helemaal niet bewust van zijn. Als jij er één ontdekt die ik gemist heb, dan lees ik ‘m graag terug in de comments!

2 reacties op “Presupposities

    1. admin Auteur bericht

      Haha heel goed! Maar als zo’n dialoog aan tafel wordt uitgesproken, hoeft die setting er niet bij natuurlijk 🙂 We laten dus ook veel dingen weg die uit de context af te leiden zijn.

Gesloten voor reacties.