Feestlijst

      Geen reacties op Feestlijst

Er zijn maar weinig woorden die niets met oorlog of ziekte te maken hebben en toch zulke traumatische herinneringen oproepen als het woord ‘leeslijst’. In de nasleep van het debat over leesvaardigheid dat opnieuw oplaaide na de aandacht die Lubach aan het onderwerp gaf op een van zijn zondagavonden kwam ik dit onderwerp ook weer tegen op mijn facebooktijdlijn.

Laten we even een associatiespelletje doen. Waar denk je aan bij het woord ‘leeslijst?’ Waarschijnlijk scoren deze woorden hoog: literatuur, verplicht, saai, moeilijk, oude witte mannen, leeshaat.

Laat ik dit voorop stellen: leestrauma’s zijn echt. Ik heb het in mijn omgeving van dichtbij gezien. De manier waarop leerlingen vroeger werden blootgesteld aan de Nederlandse literatuur was – met de kennis van nu – onverantwoord.

MAAR!

Inmiddels is er veel onderzoek gedaan naar literatuuronderwijs. Zo weten we bijvoorbeeld inmiddels dat je leerlingen niet zomaar elk willekeurig boek kunt voorschotelen. Dat je moet aansluiten bij hun leesniveau en van daaruit steeds een stapje verder kunt gaan. Dat iedere lezer een leesontwikkeling heeft. Dat het contraproductief werkt om iemand een boek te laten lezen waar hij of zij nog niet klaar voor is. Als je benieuwd bent hoe dat werkt, kun je eens kijken op deze site: www.lezenvoordelijst.nl. Dat is een veelgebruikte handreiking voor docenten in de onderbouw en in de bovenbouw om leerlingen te bedienen op hun eigen niveau. De site is het product van het onderzoek van Theo Witte.

Ook de leeslijst is geüpdatet. Er staan nog wel klassieke leeslijstboeken op (Turks fruit, De avonden, De donkere kamer van Damokles), maar ook veel nieuwere boeken. Boeken die niet geschreven zijn door witte mannen van middelbare leeftijd, maar boeken geschreven door jonge schrijvers, vrouwen, auteurs met een migratieachtergrond. Boeken die in de laatste vijf jaar zijn verschenen in plaats van 50 jaar geleden. Sommige scholen houden zich heel strikt aan de boeken die op lezenvoordelijst.nl staan, andere scholen laten in overleg met de docent veel meer boeken toe. Sommige scholen kiezen voor www.leesadviezen.nl, waar ook veel hedendaagse boeken op te vinden zijn.

Waarom ik dit vertel? Inmiddels is er een nieuwe generatie docenten Nederlands. Er zijn ongetwijfeld nog steeds docenten die werken met een ouderwetse (papieren?) literatuurlijst met titels die niet aansluiten bij hun leerlingen. Maar er zijn ook heel veel docenten die ontzettend hun best doen om hun leerlingen verantwoord kennis te laten maken met literatuur. De negatieve reacties op sociale media op het woord ‘leeslijst’ gaan voorbij aan al die mooie initiatieven van docenten die van lezen een bijzondere ervaring willen maken.

Daarom hierbij een oproep, met alle respect voor de trauma’s die je zelf wellicht hebt opgelopen in je jeugd: projecteer die trauma’s niet op de leerlingen en docenten van nu. Kom niet met kritiek, maar met vragen. Laat de leerlingen van nu ontdekken wat voor mooie schat aan boeken we hebben in ons taalgebied. Laten we er een ‘feestlijst’ van maken.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *